Sakal kesmek haram mıdır? Mezheplerin görüşleri nelerdir ?

Sakal kesmek haram mıdır? Mezheplerin görüşleri nelerdir ?

SORU: Sakal kesmek haram mıdır? Mezheplerin görüşleri nelerdir hocam ?

Editor: Süperadmin
08 Mayıs 2019 - 09:38 - Güncelleme: 08 Mayıs 2019 - 09:58

CEVAP:

MEZHEPLERİN SAKAL HAKKINDAKİ HÜKÜMLERİ:

Kıymetli kardeşim, Nebi sallallahu aleyhi ve sellem sakalın uzatılmasını emretmiştir. Bunun üzerine delalet eden hadisi şerifleri zikredeceğiz:

ُم ْشهر ا َّلله صلى هللا عليه وسلم َخاهلفُوا هكي َن َر قَا َل سُو ُل ْ ال ْحفُوا َ هر َب أ َوا ال َش وا ْوفُ َ َو َحى أ ه الل

Buhari sahih’inde ibni Ömer’den r.anhuma, Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in şu kavli şerifini rivayet etti: “Müşriklere muhalefet ediniz, bıyıklarını-zı kısaltın, sakallarınızı salıverin.” Diğer bir rivayette: “Bıyıklarınızı kısın, sakallarınızı bırakın.”

َم ُجو َس النَبه ي صلى هللا عليه وسلم َخاهلفُوا قَا َل ْ ال ْحفُوا َ هر َب ال َشَو أ ا ْعفُوا َ َو َحى أ ه . الل

Başka bir rivayette: “Mecusilere muhalefet edin, bıyıkları kı-saltın, sakalları uzatın.” Buna göre, ashabın ve tabiinin alimleri, dört mezheb imamı ve diğer alimler, sakalın uzatılma sının vacib olduğunda, tıraş edilmesinin haram olduğunda ittifak ettiler; Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem’in emri ve fiili ile amel ederek bu hükme vardılar. Müşriklerde de sakal vardı, nasıl muhalefet edeceğiz? Denilirse: Cevabımız: Müşriklere muhalefet bazen hük mün aslında olur, bazen hükmün vasfında olur. Mesela: Onlar sakalı ve bıyığı kökünden tıraş ederlerse, bizler bıyığı kısaltarak ve sakalı uzatarak onlara muhalefe

ْش ر ْط َع من َرةه هف ْ ْي ال هة َ َي أ من ال سنَ هب ص َو هه هر قَ ْعفَا ُء ال َشا ه َوإ ه ْحيَ هة َوال ه سَو الل ا ُك َم ْضَم َضةُ ْ ْن َشا ُق َوال ص َواهِل ْسته َو َغ ْس ُل َو اإلظفار قَ بَ َرا هجهم ْ ال ُف ْب هط َونَتْ ا ُق ْإله ْ َو َحل عَانَ هة َما هء َو ال اْنتهقَا ُص ْ ْ ال

Hadisi şerifte Nebi sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu: “On şey fıtrattandır, yani sünnettendir. Bunlar: Bıyığı kısaltmak, sakalı uzatmak, misvak kullanmak, mazmaza, istinşak, tırnak ları kısaltmak, parmak aralarını yıkamak, kol-tuk altı tüylerini yolmak, kasığı tıraş etmek, istinca etmek.” (Tebyin-i Hakayık: 1/13) Şüphesiz Resulullah sallallahu aleyhi ve sel-lem, güzellik olsun için Allah’ın yaratığı şekli de-ğiştirenlere lanet etmiştir. Sakalın tıraş edilme-sinin güzellik için olduğunda şüphe yoktur. Sakalı kesmekte, Resulullah sallallahu aley-hi ve sellem’in ve Hulefa-i raşidinin sünnetinden yüz çevirmek ve küfür ehline benzemek vardır.

Allahu teala buyurdu: “O’nun emrine muhalefet edenler, kendi-lerine bir fitnenin isabet etmesinden veya elim bir azabın kendilerine isabet etmesin-den sakınsınlar…” (Nur: 63)

“Muhakkak sizin için, Allahın Resulünde çok güzel örnek vardır.” (Ahzab:21)

Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyur-du. “Sünnetimden kim yüz çevirirse benden değildir.” (Müttefekun aleyh)

Bazı alimler der ki: Şüphesiz Allahın, kadınlardan kendisiyle erkeği ayırdığı sakalı tıraş etmekte, kadınlara çok büyük bezeyiş vardır.

1-HANEFİ MEZHEBİ:

Dürrü-l Muhtar’da şöyle der:

Erkeğe, sakalını kesmesi haramdır. Nihaye kitabında, bir kabzadan (avuç miktarı) fazlasının kesilmesinin vacib olduğu zikredildi. Bundan aşağısını kesmek (bunu bazı batılı muhannes –eş cinselerkekler yapar), hiç kimse bunu mubah görmedi. Sakalın tamamını almak, Hind yahudilerinin ve acem mecusilerinin işidir.

Şu hadisi şerif bu husustadır: Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem, er-keklerden, kadınlara benzeyenlere lanet etti.

2- MALİKİ MEZHEBİ:

Sakalın kesilmesinin haram olmasıdır. Müsle (aza değişikliği) durumuna gelirse kısaltması da aynıdır (haramdır.) Kesmekle müsle (aza değişikliği gibi) olmaz-sa, bu durum evlanın hılafıdır veya mekruhtur. Ebu-l Hasen’in Risalesinde ve Allame Adevi’nin haşiyesinde olduğu gibi.

3- ŞAFİİ MEZHEBİ:

Şerhul Ubab’ta der: Sakalı kesmek mekruhtur. İbni Rifa’ buna itiraz etti ve Şafii’nin r.a., Ümm kitabında açıkça haram olduğunu söyledi.

Ezre-i, Şirvani haşiyesinde der: Doğrusu, illetsiz (hastalık yoksa) sakalın tamamen kesilmesi haramdır. İbni Kasım İbadi’ nin haşiyesinde bunun benzeri vardır.

4- HANBELİ MEZHEBİ:

Sakalın kesilmesinin haram olduğu açıkça beyan edildi. Bazı alimleri haram olduğu görü-şüne itimad edilir dedi.

Bazıları: 

"ERKEĞİN SAKAL KESMESİ HARAMDIR" (Haskefi,Dürru'l Muhtar c.9 s.670.. ibnu abidin, el-ukûdü'd-Durriyye fî tenkihi'l-feteval-hamidiyye, C.1 S.35.)

"SAKALINI KESMEYE DEVAM EDEN FASIKTIR" (İbnu abidin, el-Uküdü'd-Düriyye fî tenkihi'l-Feteva'l-Hamidiyye, C.1,s.351.. Kemal Ibnu'l-Hummam , Fethu'l-Kadir, c.2,s.77)

"SAKALINI KESENE CEZAİ MÜEYYEDE UYGULANIR" (Şeyhul islam Muhammed efendi, Fetevai Atâiyye, Süleymaniye ktb, Rağıb paşa bölümü No:617, vr100/a... İbnu Kemal paşa, Haşiyetul hidaye, Suleymaniye ktb, Amcazade hüseyin bölümü No:181, vr:90/b... Şemseddin Muhammed Urfale es-Desukî, Haşiyetü Şerhül kebir, c.1 s.90)

"KİM, PEYGAMBER (Sallalahualeyhivesellem)'İN YAPTIĞI BİR SÜNNETİN FAZLALIK OLDUĞUNU DÜŞÜNEREK TERK EDERSE KESİNLİKLE KAFİR OLUR" (Muhammed İbnu Ahmed Nişancı Zade, Nûru'l-Ayn fî ıslahı cami'i'l Fusüleyn, Mahtut, Ezheriye ktb, 2/293, Daru'l-Kütüb, 3/183 no:216/6, vr:267/a... İbnu'l Humam, el-Müsâyere, s.298; Nisancızade, Nûru'l-Ayn fî ıslahı cami'i'l-fusüleyn, Mahtut, Ezheriye ktb, 2/293, Daru'l-Kütüb, 3/183 no:216/6 vr:267/a... İbnu Şihab el-Kerderî el-Bezâzi, el-Cami'i'l-veciz fî Mezhebi'l-İmami'l-Âzam ebi hanîfeti'n-Nu'man c.6, s.823... Ibnu Nüceym, el-Eşbâh ve'n-Nezâir, s.217) (Mahmud Efendi hazretlerimizin Üstadı, Ali Haydar efendinin Sakal risalesi)

SAKAL HAKKINDA çıkan bir makalemizden bölüm:

Büyüklerin dediği gibi: “Suretin siretine şâhiddir; başka şâhid aramak zâiddir.” Erkekler için suretin ana unsuru sakal, kadınlar içinse saçtır. Sakalın manevî önemini Bayramiye tarikatının büyüklerinden Şeyh Mecdüddîn güzel ifade eder: “Allahu Taâlâ erlere sakalı hürmet için vermişdir ve insânın yüzü nazargâhı olduğu için Hak Teâlâ sakalı yüzde halk etdi. Yüzden muteber yer olaydı, onda halk ederdi” (Akhisarî 2016: 6). Tıbben uzuv sayıldığı için kadınların saçı gibi erkeklerin sakalını kesmesi, İslâm’da Kadı Iyaz gibi birkaç kişi müstesna, âlimlerin ittifakıyla “müsle” (uzuv kesme, fıtratı tağyir) olarak haram sayılmıştır. Toplumumuzda sakal bırakmanın sünnet olduğu bilinse de kesmenin haram olduğu ve sünnet ölçüsü pek bilinmez.

Müçtehitlerin sonuncusu sayılan İbnü’lHümâm (1993: II/352), bu konuda şöyle der:

“Kadınlaşmış erkeklerin ve bazı Mağribîlerin yaptığı gibi, sakalın bir kabzadan az bırakılmasını kimse mübah görmemiştir.”

( ماَ َ َوأ ْخذُ َه ا ا ْْلَ َي همْن َو هه هل َك ا َم دُو َن ذَ َك هُ ُ ل ْفعَ يَ هر بَ ْع ُض بَ هة َمغَا ْ ال َو ُم َخنَثَةُ هل ا ْم ل ره َجا َح فَل يُبه ْحهُ د ، َ َ أ ْخذُ َ َوأ َها ه كُل فه ْع ُل يَ ُهوهد ههْنهد َو َم ال ُجو هس ْ َعا هجهم ْْلَ ا .

( Buna “Sakalı tamamen kesmek, Hintli Yahudiler ve İranlı Mecûsîlerin fiilidir” ilavesi ise Hanefî mezhebinin en muteber metinlerinden ed-Dürrü'l-Muhtar müellifi Alâüddin Haskefî’ye aittir. Bu ifadedeki inceliğe dikkat edilmelidir. Sakalın sünnet sayılan bir kabzadan (dört parmaktan) kısa bırakılmasının haram, buna karşılık tamamen kesilmesinin haramın da ötesinde kâfirlerin fiili olduğu vurgulanmaktadır. Haram sayıldığı içindir ki birini sakalını kesmeye zorlamak, onu zinaya, içkiye zorlamak gibidir. Böylece İslâm âlimleri, sakalın fıkhî ile sünnî boyutunu, hüküm ile edebini, farziyet ve sünniyetini birleştirmişlerdir. Demek ki sakal gibi sünnetler, sadece daha fazla sevap kazanmak isteyenler için fazilet değil, ateşten kaçınmak isteyen herkes için adalettir. Adalet kayb olduğunda ona dayanan fazilet de kalmaz.

Özdemir Asaf’ın “Bütün renkler aynı hızla kirleniyordu/Birinciliği beyaza verdiler” beytini sünnete uygularsak, “Bütün sünnetler aynı hızla terk ediliyordu/Birinciliği sakala verdiler” diyebiliriz! Sakal fıtrat olduğu ve sakal kesme “müsle” (uzuv kesme, fıtratı tağyir) sayıldığı için kesenin şahitliği kabul edilmez. Dilimizdeki “Sakalımız yok ki sözümüz dinlensin” sözündeki “sakalsızın sözünün dinlenmemesi”, çoğumuzun sandığı gibi espri değil, “şahitliğinin kabul edilmemesi” mânâsındadır.

Eskiden sakalsız bir kişinin şahitliği kabul edilmez, selam bile verilmezdi. Bu, yerel bir âdet değil, ‘Asr-ı Saadet’ten ‘Asr-ı Osmanlı’ya uzanan evrensel bir örftür. Millî Görüş siyasetçilerinden merhum Fehim Adak’a sakallı olduğu için Anadolu’daki köylüler “erkek bakan” derlermiş. Dahası 1980’li yıllara kadar bazı köylülerin tayin edilen sakalsız bir imamı protestosu üzerine Diyanet’in sakallı imam göndermek zorunda kaldığı bilinmektedir. Şu halde dinimize göre sakalsız biri şahitliği kabul edilecek, hatta selam verilecek adam sayılmıyorsa, nasıl hoca, hocaefendi sayılabilir? Muhtemelen bu yüzden merhûm Esad Coşan, “Fethullah Hoca” diyenlere “Fethullah Hoca değil, Fethullah Bey deyin” diyerek “hoca” kavramının kirletilmesinin önüne geçermiş.

Bir erkeğin sakal bırakması için hanımından izin alma gibi bir durum söz konusu değildir. Böyle bir şart yoktur.

Sakal bırakmak Müslüman erkeğe vaciptir.

Nitekim sakalı kesmek 3 mezhepte haram Şafii’de mekruhtur. Ulema sakalı kol gibi bir uzuv saymıştır.

Yani; sakalın Müslüman erkek için önemi vurgulanmıştır. Sünnet olan ise bir tutam sakaldır. Bunun harici sakallar; kısa sakal vb. sünnete uygun değildir.

ههكُوا ْن َ هر َب أ َوا ال َش ْعفُوا َ َو َحى أ الهل

’’Sakalları uzatın,bıyıkları kısaltın.

” —————- لربعةْا المذاهب , Buhari 5443 ;Müslim,6000

Prof Dr. Bedri Gencer

Bu haber 2022 defa okunmuştur.

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
Ufka Yolculuk 8 Sınavı Ne zaman? Konusu Ne? işte 2020 Ufka Yolculuk 8 Yarışma Takvimi ve Ödülleri
Ufka Yolculuk 8 Sınavı Ne zaman? Konusu Ne? işte 2020 Ufka...
Geleneksel Türk Okçuluk Aday Hakem Yetiştirme Kursu
Geleneksel Türk Okçuluk Aday Hakem Yetiştirme Kursu